ఒక్కసారి ఊహించుకోండి.. ప్రశాంతంగా కనిపిస్తున్న ఓ నది.. క్షణాల్లోనే రాళ్లు, శిథిలాలు, మంచు, బురదను మోసుకొచ్చే మహా ప్రవాహంగా మారిపోయింది. నది ఒడ్డున ఉన్న ఇళ్లు, రోడ్లపై ఉన్న వాహనాలు.. కళ్లముందే కొట్టుకుపోతున్నాయి. ఎక్కడ చూసినా బురదే.. ఎటు చూసినా శిథిలాలే.. నిన్నటి వరకు జనాలతో కళకళలాడిన గ్రామాలు ఇప్పుడు కనీసం ఆనావాళ్లు కూడా లేకుండా పోయిన పరిస్థితి. ఇదీ నేపాల్లో భోటేకోశీ నది సృష్టించిన జలప్రళయం. టిబెట్-నేపాల్ సరిహద్దు ప్రాంతంలో ఒక్కసారిగా విరుచుకుపడిన ఈ ఫ్లాష్ ఫ్లడ్.. వందలాది కుటుంబాల జీవితాలను తలకిందులు చేసింది. అసలు ఇంతటి భారీ వరద ఒక్కసారిగా ఎలా వచ్చింది..? భోటేకోశీ నది ఎందుకు అంత ఉగ్రరూపం దాల్చింది..? దీని వెనుక భూకంపం, కొండచరియల పాత్ర ఎంత..? ఇప్పుడు ఒక్కొక్కటిగా చూద్దాం.
బుధవారం ఉదయం వరకు అక్కడ పరిస్థితి సాధారణంగానే ఉంది. కానీ ఒక్కసారిగా హిమాలయాల వైపు నుంచి భారీ శబ్దాలు.. ఆ తర్వాత నదిలో నీటి ప్రవాహం పెరగడం మొదలైంది. కాసేపటికే ఆ ప్రవాహం సాధారణ వరదలా కాకుండా.. ఏకంగా ఒక ఉప్పెనలా విరుచుకుపడింది. టిబెట్ వైపు ఉన్న ఎత్తైన ప్రాంతాల నుంచి నీటితో పాటు మంచు, భారీ బండరాళ్లు, మట్టి, కొండచరియల శిథిలాలు భోటేకోశీ నదిలోకి దూసుకొచ్చాయి. ఆ తర్వాత జరిగిన విధ్వంసాన్ని ఊహించడం కూడా కష్టం. ఉగ్రరూపం దాల్చిన ఆ నది తన దారిలో ఎదురైన దేనినీ వదల్లేదు. రోడ్లను పెకిలించేసింది.. వాహనాలను,ఇళ్లను తుడిచిపెట్టుకుపోయింది.. చివరికి కొన్ని ప్రాంతాల్లో గ్రామాల ఆనవాళ్లే కనిపించకుండా చేసింది.
ఇక, రసువా జిల్లాలో పరిస్థితి మరింత భయానకంగా కనిపిస్తోంది. ఒకప్పుడు నది ఒడ్డున కనిపించిన రోడ్లు ఇప్పుడు లేవు. ఇళ్లు ఉన్న చోట బురద, రాళ్లు, శిథిలాలు మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి. కొన్ని చోట్ల నది ప్రవాహం తన మార్గాన్నే మార్చుకున్నట్టుగా కనిపిస్తోంది. అంటే.. నిన్నటి వరకు నది ఒడ్డున ఉన్న భూమి.. ఈరోజు నది ప్రవాహంలో భాగమైపోయింది. వరద నీటితో పాటు వచ్చిన భారీ రాళ్లు, మంచు, మట్టి కలిసి ప్రాంతాన్ని పూర్తిగా ధ్వంసం చేశాయి. రెస్క్యూ సిబ్బంది కూడా ప్రతి అడుగూ జాగ్రత్తగా వేయాల్సిన పరిస్థితి. ఎందుకంటే ఎక్కడ బురద కింద మనిషి ఉన్నాడో.. ఎక్కడ శిథిలాల కింద వాహనం ఉందో గుర్తించడం కూడా కష్టంగా మారింది.
ఈ వరద ఎంత వేగంగా వచ్చిందో అర్థం చేసుకోవాలంటే.. గల్ఛీ ప్రాంతంలో నమోదైన పరిస్థితిని చూస్తే చాలు. అక్కడ నదీ నీటిమట్టం కేవలం 30 నిమిషాల్లో దాదాపు 9 మీటర్లు.. అంటే దాదాపు 30 అడుగుల మేర పెరిగినట్లు సమాచారం. అంటే ఒక మనిషి నిలబడేంత ఎత్తు కాదు.. ఏకంగా ఒక చిన్న భవనం అంత ఎత్తులో నీరు ఒక్కసారిగా పెరిగినట్టే. ఇలాంటి పరిస్థితిలో ప్రజలు అప్రమత్తమయ్యే అవకాశం కూడా ఉండదు. క్షణాల్లో నీరు ఇళ్లను చుట్టుముడుతుంది.. రోడ్లను ముంచేస్తుంది.. ఊళ్లకు ఊళ్లనే గల్లంతయ్యేలా చేస్తుంది. అందుకే ఈ విపత్తును సాధారణ వరదగా కాకుండా.. అత్యంత వేగంగా విధ్వంసం సృష్టించ గలిగే ఫ్లాష్ ఫ్లడ్గా చూస్తున్నారు.
అయితే ఇంతటి నీరు ఒక్కసారిగా ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది అన్నదే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న. నేపాల్ అధికారులు చెబుతున్న వివరాల ప్రకారం.. బుధవారం ఉదయం భూకంపం సంభవించింది. ఆ భూకంపం ప్రభావంతో హిమాలయ ప్రాంతాల్లో భారీ కొండచరియలు విరిగిపడి ఉండొచ్చని అంచనా. ఈ కొండచరియలు నది ప్రవాహానికి అడ్డుగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. ఒకవైపు నీరు నిరంతరం వస్తూనే ఉంటుంది.. మరోవైపు రాళ్లు, మట్టి, మంచుతో నది మార్గం మూసుకుపోతుంది. దీంతో నీరు ఒక ప్రాంతంలో భారీగా పేరుకుపోయి ఉంటుంది. ఆ అడ్డంకి ఒక్కసారిగా తెగిపోయినప్పుడు.. అక్కడ నిలిచిన నీరంతా ఒక్కసారిగా దిగువకు దూసుకొస్తుంది. అదే జరిగితే.. నీటితో పాటు కొండచరియలు, బండరాళ్లు, మట్టి కూడా వేగంగా కిందికి వస్తాయి. భోటేకోశీ విషయంలోనూ ఇదే జరిగి ఉండొచ్చని అధికారులు, నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
ఇక్కడ మరో ప్రమాదకరమైన అంశం ఉంది. హిమాలయాల్లో కేవలం నీరు మాత్రమే కిందికి రాదు. మంచు, రాళ్లు, బురద, కొండచరియల శిథిలాలు అన్నీ కలిసి వస్తాయి. దీంతో ప్రవాహం మరింత బరువుగా, మరింత విధ్వంసకరంగా మారుతుంది. భోటేకోశీలో కూడా ఇదే జరిగింది. టిబెట్ వైపు ఎత్తైన ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన మంచు, రాళ్లు, మట్టి నదిలో కలవడంతో.. నీరు ఒక భారీ రాళ్ల ప్రవాహంలా మారిపోయింది. ముందున్న రహదారి అయినా.. వాహనం అయినా.. ఇల్లు అయినా.. ఎదురొచ్చిన ప్రతిదాన్ని ఆ ప్రవాహం తనతో పాటు తీసుకెళ్లింది.
ఈ ప్రకృతి విలయంలో భారతీయుల అంశం ఇప్పుడు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తోంది. కైలాస మానససరోవర యాత్రకు వెళ్లిన భారతీయుల్లో పలువురి ఆచూకీ గల్లంతైనట్టు సమాచారం. ఈ ప్రాంతంలో విదేశీ పర్యాటకులు కూడా పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నారు. వందలాది మంది పర్యాటకుల సమాచారం అందుబాటులో లేకపోవడంతో వారి కుటుంబాల్లో తీవ్ర ఆందోళన నెలకొంది. గల్లంతైన విదేశీయుల్లో భారతీయులతో పాటు ఆస్ట్రేలియా, బ్రిటన్, మలేషియా, నెదర్లాండ్స్, పోర్చుగల్, దక్షిణాఫ్రికా, దక్షిణ కొరియా, అమెరికా దేశాలకు చెందినవారు ఉన్నట్లు సమాచారం.
ఇప్పుడు అక్కడ ప్రతి నిమిషం చాలా కీలకంగా మారింది. బురదలో, శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న వారిని గుర్తించేందుకు నేపాల్ రెస్క్యూ బృందాలు తీవ్రంగా గాలిస్తున్నాయి. కానీ పరిస్థితులు అనుకూలంగా లేవు. రోడ్లు కొట్టుకుపోవడంతో కొన్ని ప్రాంతాలకు చేరుకోవడం కష్టంగా మారింది. కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు దెబ్బతినడంతో సమాచారం సేకరించడంలోనూ ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి. అయినప్పటికీ.. శిథిలాలను తొలగిస్తూ, బురదను పక్కకు తీస్తూ.. ఎక్కడైనా ప్రాణాలతో ఉన్నవారు కనిపిస్తారేమోనన్న ఆశతో సహాయక బృందాలు గాలింపు కొనసాగిస్తున్నాయి.
ఇక, నేపాల్లో పరిస్థితిపై భారత్ కూడా వెంటనే స్పందించింది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నేపాల్ ప్రధాని బాలేంద్ర షాతో ఫోన్లో మాట్లాడి ప్రాణనష్టంపై తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేశారు. ఈ విపత్కర సమయంలో నేపాల్కు భారత్ అండగా ఉంటుందని హామీ ఇచ్చారు. కేవలం మాటలకే పరిమితం కాకుండా.. అత్యవసర సహాయక సామగ్రి, వైద్య పరికరాలను నేపాల్కు తరలించే ఏర్పాట్లు కూడా ప్రారంభించింది. భారత వైమానిక దళం ద్వారా సహాయక సామగ్రిని పంపే చర్యలు చేపట్టింది. అవసరాన్ని బట్టి మరిన్ని రెస్క్యూ, రిలీఫ్ బృందాలను పంపేందుకు కూడా భారత్ సిద్ధంగా ఉంది.
ఇక, ముఖ్యంగా హిందూకుష్ హిమాలయ ప్రాంతంలో వరదలు, కొండచరియలు, హిమపాతాలు, కరువు వంటి ప్రకృతి విపత్తులు మరింత తరచుగా, మరింత తీవ్రంగా మారుతున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. మంచు, హిమనదులు, పర్వత ప్రాంతాల పర్యావరణ వ్యవస్థలో వస్తున్న వేగవంతమైన మార్పులు.. అక్కడ నివసించే కోట్లాది మందికి భవిష్యత్తులో మరింత పెద్ద ముప్పుగా మారే అవకాశం ఉంది.
భోటేకోశీ, త్రిశూలీ నదీ వ్యవస్థల్లోకి ఒక్కసారిగా నీరు, మట్టి, భారీ బండరాళ్లు దూసుకురావడం.. ఈ ప్రమాదం ఎంత తీవ్రంగా ఉంటుందో మరోసారి ప్రపంచానికి చూపించింది. హిమాలయాల్లో ఎక్కడో ఒక చోట జరిగే మార్పు.. దిగువ ప్రాంతాల్లో ఉన్న వేలాది మంది జీవితాలను క్షణాల్లో ప్రభావితం చేసింది. అందుకే ఈ ఘటనను కేవలం నేపాల్లో జరిగిన ఒక ఫ్లాష్ ఫ్లడ్గా మాత్రమే చూడకూడదు. ప్రకృతిలో వేగంగా వస్తున్న మార్పులకు ఇది ఒక తీవ్రమైన హెచ్చరికగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.
మొత్తంగా, మొన్నటివరకూ ప్రశాంతంగా ప్రవహించిన భోటేకోశీ నది.. ఇప్పుడు ఉగ్రరూపం దాల్చింది. నిన్నటి వరకు జీవంతో కళకళలాడిన గ్రామాలు ఇప్పుడు ప్రకృతి ప్రకోపానికి సాక్ష్యాలుగా మిగిలాయి. ఈ విలయంలో గల్లంతైన వారి కోసం గాలింపు తీవ్రంగా కొనసాగుతోంది. అలాగే.. హిమాలయ ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న ఇలాంటి విపత్తులను ముందుగానే గుర్తించి, ప్రాణనష్టం తగ్గించే వ్యవస్థలు మరింత బలోపేతం కావాల్సిన అవసరాన్ని.. ఈ ఘటన మరోసారి గుర్తు చేస్తోంది.
Leave a Reply