హెర్మూజ్కు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు సిద్ధం.. కొత్త పోర్టులు, పైప్లైన్లతో గల్ఫ్ దేశాల వ్యూహం.. ఇరాన్ ఆధిపత్యానికి చెక్ పెట్టే ప్రయత్నమా?
స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హెర్మూజ్… ప్రపంచ చమురు వ్యాపారానికి అత్యంత కీలకమైన జలసంధి. ప్రపంచానికి చేరే ప్రతి ఐదు బ్యారెళ్ల చమురులో… ఒక బ్యారెల్ ఈ జలసంధి గుండా ప్రయాణిస్తుంది. అందుకే హోర్ముజ్ను ప్రపంచ ఇంధన వ్యవస్థకు లైఫ్లైన్గా పిలుస్తారు.
కానీ ఇప్పుడు అదే హోర్ముజ్పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు గల్ఫ్ దేశాలు బిలియన్ డాలర్ల మాస్టర్ ప్లాన్ అమలు చేస్తున్నాయి. కొత్త పైప్లైన్లు… కొత్త పోర్టులు… కొత్త చమురు మార్గాలతో ప్రపంచ ఎనర్జీ మ్యాప్ను మార్చే ప్రయత్నం మొదలైంది.
మరి… గల్ఫ్ దేశాల ఈ మాస్టర్ ప్లాన్ ప్రపంచ చమురు మార్కెట్ను ఎలా మార్చబోతోంది? హోర్ముజ్ ప్రాధాన్యం తగ్గుతుందా? ఇరాన్ ప్రభావానికి చెక్ పడుతుందా? పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుందాం.
హోర్ముజ్ జలసంధి ఎందుకు కీలకం?
ముందుగా… ప్రపంచ ఇంధన వ్యవస్థకు హోర్ముజ్ జలసంధి ఎందుకంత కీలకమో తెలుసుకోవాలి.
మధ్యప్రాచ్యంలోని పర్షియన్ గల్ఫ్ను అరేబియా సముద్రంతో కలిపే సన్నని సముద్ర మార్గమే స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్.
చూడటానికి ఇది చిన్న జలసంధిలా కనిపించినా… ప్రపంచ ఇంధన భద్రతలో దీని పాత్ర మాత్రం అత్యంత కీలకం.
సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఇరాక్, కువైట్, ఖతార్ వంటి ప్రధాన చమురు ఉత్పత్తి దేశాల నుంచి బయలుదేరే భారీ ఆయిల్ ట్యాంకర్లు… ప్రపంచ మార్కెట్లకు చేరుకోవాలంటే తప్పనిసరిగా ఈ మార్గం గుండా ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది.
రోజుకు సుమారు 17 నుంచి 20 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు ఈ జలసంధి గుండా రవాణా అవుతోంది.
అంటే ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు ఐదో వంతు ఈ ఒక్క మార్గంపైనే ఆధారపడి ఉందన్న మాట.
అందుకే దీనిని ప్రపంచ ఇంధన ఆర్థిక వ్యవస్థకు గుండెకాయగా అభివర్ణిస్తారు.
ఇరాన్కు వ్యూహాత్మక ఆధిపత్యం
హోర్ముజ్ జలసంధి భౌగోళికంగా ఇరాన్కు అత్యంత సమీపంలో ఉండటంతో… ఈ మార్గంపై టెహ్రాన్కు గణనీయమైన వ్యూహాత్మక ప్రభావం ఉంది.
ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన ప్రతిసారీ… చమురు ట్యాంకర్లపై దాడులు, నౌకలను అడ్డుకోవడం, భద్రతా హెచ్చరికలు వంటి పరిణామాలు ప్రపంచ మార్కెట్లను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి.
ఇటీవల పరిస్థితులు మరింత ఉద్రిక్తంగా మారడంతో… హోర్ముజ్పై నియంత్రణను వ్యూహాత్మక సాధనంగా ఉపయోగించే అవకాశాలపై ఇరాన్ గతంలో హెచ్చరికలు చేసింది.
దీంతో గల్ఫ్ దేశాలు ఇకపై హోర్ముజ్పై పూర్తిగా ఆధారపడకూడదనే నిర్ణయానికి వచ్చాయి.
ఈ లక్ష్యంతోనే యూఏఈ, ఇరాక్, సౌదీ అరేబియా భారీ పెట్టుబడులతో కొత్త పైప్లైన్ ప్రాజెక్టులను వేగంగా ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయి.
యూఏఈ కొత్త పైప్లైన్ వ్యూహం
మొదటగా యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్…
యూఏఈ ఇప్పటికే నిర్మాణంలో ఉన్న వెస్ట్-ఈస్ట్ పైప్లైన్ పనులను వేగవంతం చేసింది.
ఈ ప్రాజెక్టు సగానికి పైగా పూర్తయింది. 2027 నాటికి పూర్తి చేయాలని యువరాజు షేక్ ఖాలిద్ బిన్ మహ్మద్ బిన్ జాయెద్ ఆదేశించారు.
252 మైళ్ల పొడవున్న ఈ పైప్లైన్ పూర్తయితే… ప్రస్తుతం ఉన్న ఫుజైరా పైప్లైన్తో కలిసి పనిచేస్తూ…
యూఏఈ భూభాగం ద్వారా జరిగే చమురు ఎగుమతుల సామర్థ్యం రోజుకు 3.6 మిలియన్ బ్యారెళ్లకు పెరుగుతుంది.
అంటే హోర్ముజ్ జలసంధిలోకి వెళ్లకుండానే గణనీయమైన చమురును ప్రపంచ మార్కెట్లకు పంపే అవకాశం కలుగుతుంది.
ఇరాక్, సౌదీ కూడా అదే దారిలో
యూఏఈ తరహాలోనే ఇరాక్ కూడా ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను అభివృద్ధి చేస్తోంది.
బస్రా నుంచి హదీథా వరకు 435 మైళ్ల పొడవైన పైప్లైన్ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించింది.
ఈ పైప్లైన్ తర్వాత జోర్డాన్, సిరియా, టర్కీలతో అనుసంధానం కానుంది.
రోజుకు 2.5 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురును తరలించే సామర్థ్యం ఈ ప్రాజెక్టుకు ఉంటుంది.
ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతల కారణంగా దేశ చమురు ఎగుమతులకు ఎలాంటి అంతరాయం కలగకుండా ఉండటమే దీని లక్ష్యమని ఇరాక్ తెలిపింది.
ఇక సౌదీ అరేబియా కూడా రెడ్ సీ వరకు వెళ్లే తన క్రూడ్ ఆయిల్ పైప్లైన్ సామర్థ్యాన్ని రోజుకు 9 మిలియన్ బ్యారెళ్లకు పెంచే అవకాశాలను పరిశీలిస్తోంది.
ఈ మూడు దేశాల ప్రణాళికలు విజయవంతమైతే… హోర్ముజ్పై ఆధారపడే స్థాయి గణనీయంగా తగ్గనుంది.
ఫుజైరాలో భారీ పోర్టు నిర్మాణం
కేవలం పైప్లైన్లతో మాత్రమే కాదు…
యూఏఈ మరో భారీ నిర్ణయం తీసుకుంది.
హోర్ముజ్ జలసంధిని దాటకుండానే అరేబియా సముద్రం వైపు ఒక కొత్త డీప్ సీ పోర్ట్, కంటైనర్ టెర్మినల్ నిర్మించాలని ప్రణాళిక సిద్ధం చేసింది.
ఈ పోర్ట్ పూర్తయితే ప్రపంచ వాణిజ్య నౌకలు హోర్ముజ్ను దాటకుండా నేరుగా యూఏఈకి చేరుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
భవిష్యత్తులో ఇది దుబాయ్లోని ప్రపంచ ప్రసిద్ధ జెబెల్ అలీ పోర్ట్కే పోటీగా మారే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
ఈ కొత్త పోర్టు కేవలం సముద్ర రవాణాకే పరిమితం కాదు.
ఇక్కడ దిగిన సరుకును కేవలం 100 కిలోమీటర్ల రోడ్డు మార్గం ద్వారా దుబాయ్, అబుదాబి వంటి ప్రధాన నగరాలకు తరలించేలా లాజిస్టిక్స్ వ్యవస్థను కూడా అభివృద్ధి చేస్తున్నారు.
వందల మిలియన్ డాలర్ల వ్యయంతో నిర్మిస్తున్న ఈ ప్రాజెక్టు సుమారు 18 నెలల్లో పూర్తయ్యే అవకాశం ఉందని అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు.
ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లో మార్పులు?
గోల్డ్మన్ శాక్స్ అంచనాల ప్రకారం…
2027 చివరినాటికి గల్ఫ్ దేశాల యుద్ధానికి ముందు ఉన్న చమురు ఎగుమతుల్లో దాదాపు 45 శాతం హోర్ముజ్ను దాటకుండా ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా వెళ్లే అవకాశం ఉంది.
2028 చివరినాటికి రోజుకు 7.3 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు ఈ కొత్త మార్గాల ద్వారా రవాణా కావచ్చని అంచనా.
అంటే గల్ఫ్ దేశాల చమురు ఎగుమతుల్లో దాదాపు 60 శాతం వరకు హోర్ముజ్పై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గిపోతుంది.
హోర్ముజ్ ప్రాధాన్యం పూర్తిగా తగ్గుతుందా?
అయితే… హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రాధాన్యం పూర్తిగా తగ్గిపోదు.
ఇప్పటికీ రోజుకు 7 నుంచి 9 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు ఈ జలసంధి ద్వారానే ప్రపంచ మార్కెట్లకు చేరాల్సి ఉంటుంది.
అంతేకాదు… కొత్త ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల్లో కూడా రెడ్ సీ, బాబ్ ఎల్-మండెబ్ వంటి ప్రాంతాల్లో భద్రతా సవాళ్లు కొనసాగుతున్నాయి.
ముగింపు
మొత్తంగా చూస్తే… ప్రపంచ చమురు సరఫరా ఇకపై ఒక్క హోర్ముజ్పై మాత్రమే ఆధారపడకపోవచ్చు.
బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడులతో నిర్మిస్తున్న కొత్త పైప్లైన్లు, పోర్టులు… మధ్యప్రాచ్య చమురు రాజకీయాలను మాత్రమే కాదు… ప్రపంచ ఇంధన భద్రతను కూడా మార్చే అవకాశం ఉంది.
మరి ఈ కొత్త వ్యూహం ఇరాన్ ప్రభావాన్ని నిజంగానే తగ్గిస్తుందా? లేక ప్రపంచ ఇంధన రంగంలో కొత్త జియోపాలిటికల్ పోటీకి తెరలేపుతుందా? అన్నది చూడాలి.
Leave a Reply