పాకిస్థాన్కు దెబ్బ మీద దెబ్బ తగులుతూనే ఉంది. ఒకవైపు బలూచిస్తాన్లో వేర్పాటువాద ఉద్యమం మళ్లీ వార్తల్లో నిలవగా… మరోవైపు పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీర్ (PoK)లో ప్రజా నిరసనలు మిన్నంటుతున్నాయి. ఈ రెండు పరిణామాలు పాకిస్థాన్ సైనిక వ్యవస్థను నడిపిస్తున్న ఫీల్డ్ మార్షల్ ఆసిమ్ మునీర్కు పెద్ద సవాల్గా మారాయని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఇదే సమయంలో బలూచిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యానికి సంబంధించిన ప్రచారం అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. అసలు బలూచిస్తాన్ ఎందుకు అంత కీలకం? ఈ పరిణామాలపై చైనా ఎందుకు ఆందోళన చెందుతోంది? గ్వాదర్ పోర్టు, చైనా-పాకిస్థాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (CPEC) ప్రాజెక్టులపై దీని ప్రభావం ఉంటుందా? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
బలూచిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య ప్రకటన కలకలం
ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో “రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బలూచిస్తాన్” పేరుతో ఒక ప్రకటన వైరల్ అయింది. అందులో బలూచ్ వేర్పాటువాద సంస్థలు పాకిస్థాన్ నుంచి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించి, రాష్ట్రంలోని పెద్దభాగంపై తమ నియంత్రణ ఉందని పేర్కొన్నట్లు ప్రచారం జరిగింది.
అయితే ఈ వాదనలకు ఇప్పటివరకు స్వతంత్ర ధృవీకరణ లేదు. ప్రస్తుతం క్వెట్టా సహా ప్రధాన నగరాలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, కీలక సైనిక స్థావరాలు పాకిస్థాన్ భద్రతా బలగాల నియంత్రణలోనే ఉన్నాయని అంతర్జాతీయ విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి.
అయినప్పటికీ… ఈ ప్రచారంతో బలూచిస్తాన్ సమస్య మరోసారి అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించింది.
బలూచిస్తాన్ ఎందుకు అంత కీలకం?
పాకిస్థాన్ మొత్తం భూభాగంలో దాదాపు 44 శాతం విస్తీర్ణం ఒక్క బలూచిస్తాన్కే చెందుతుంది. విస్తీర్ణంలో ఇది దేశంలోనే అతిపెద్ద ప్రావిన్స్. అయితే జనాభా మాత్రం చాలా తక్కువ.
కానీ ఈ ప్రాంతం సహజ వనరుల పరంగా అత్యంత సంపన్నమైనది. రాగి, బంగారం, సహజవాయువు, బొగ్గు, అరుదైన ఖనిజాలు ఇక్కడ భారీగా ఉన్నాయి.
అంతేకాదు… అరేబియా సముద్ర తీరాన్ని ఆనుకుని ఉండటంతో బలూచిస్తాన్కు వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగింది. దక్షిణాసియా, మధ్యప్రాచ్యం, మధ్య ఆసియాలను కలిపే కీలక ప్రాంతంగా ఇది మారింది.
దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న అసంతృప్తి
బలూచ్ జాతీయవాద సంస్థలు దశాబ్దాలుగా ఒకే ఆరోపణ చేస్తున్నాయి.
తమ ప్రాంతంలోని సహజ వనరులను ఇస్లామాబాద్ ప్రభుత్వం వినియోగించుకుంటోందే తప్ప… స్థానిక ప్రజల అభివృద్ధికి తగిన ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం లేదని వారు ఆరోపిస్తున్నారు.
ఉపాధి, విద్య, మౌలిక సదుపాయాలు, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం వంటి అంశాల్లో అన్యాయం జరుగుతోందని చెబుతూ వేర్పాటువాద ఉద్యమాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు.
ఇదే బలూచిస్తాన్లో అసంతృప్తికి ప్రధాన కారణంగా విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
చైనాకు ఎందుకింత ఆందోళన?
బలూచిస్తాన్ పేరు వినగానే చైనా-పాకిస్థాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (CPEC) గుర్తుకు వస్తుంది.
బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్లో భాగమైన ఈ ప్రాజెక్టు చైనాకు అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైనది.
దాదాపు 65 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా పెట్టుబడులతో చైనా… పశ్చిమ చైనాను నేరుగా అరేబియా సముద్రంతో అనుసంధానం చేయాలని చూస్తోంది.
హైవేలు, రైల్వేలు, విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు, పోర్టుల అభివృద్ధి… ఇలా అనేక ప్రాజెక్టులు CPECలో భాగంగా ఉన్నాయి.
ఈ మొత్తం ప్రణాళికలో బలూచిస్తాన్ అత్యంత కీలకమైన ప్రాంతంగా మారింది.
గ్వాదర్ పోర్టు.. CPECకు గుండెకాయ
బలూచిస్తాన్లోని గ్వాదర్ పోర్టు చైనా వ్యూహంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
అరేబియా సముద్ర తీరంలో ఉన్న ఈ లోతట్టు నౌకాశ్రయాన్ని చైనా భారీగా అభివృద్ధి చేస్తోంది.
ఈస్ట్బే ఎక్స్ప్రెస్వే, కొత్త రహదారులు, విద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాలు, గ్వాదర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం వంటి ప్రాజెక్టులపై బీజింగ్ భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టింది.
భవిష్యత్తులో చైనా నుంచి మధ్యప్రాచ్యం, ఆఫ్రికా, యూరప్ దేశాలకు వెళ్లే వాణిజ్యానికి గ్వాదర్ ప్రధాన ద్వారంగా మారుతుందని చైనా భావిస్తోంది.
అంతేకాదు… మలక్కా జలసంధిపై ఆధారపడకుండా ప్రత్యామ్నాయ సముద్ర మార్గంగా కూడా గ్వాదర్ పోర్టును చైనా చూస్తోంది.
ఖనిజ సంపదపై చైనా కన్ను
పోర్టులతో మాత్రమే కాదు… ఖనిజ సంపద విషయంలో కూడా బలూచిస్తాన్ చైనాకు ఎంతో కీలకం.
చగాయ్ జిల్లాలోని సైందక్ కాపర్-గోల్డ్ ప్రాజెక్ట్ను చైనా సంస్థలు ఎన్నో సంవత్సరాలుగా నిర్వహిస్తున్నాయి.
భవిష్యత్తులో కీలక ఖనిజాల తవ్వకాల కోసం మరిన్ని మైనింగ్ ప్రాజెక్టులపై కూడా చైనా ఆసక్తి చూపుతోంది.
క్లీన్ ఎనర్జీ, హైటెక్ తయారీ రంగాలకు అవసరమైన ఖనిజాల కోసం బలూచిస్తాన్ను వ్యూహాత్మకంగా చూస్తోంది బీజింగ్.
చైనా ప్రాజెక్టులకు భద్రతా ముప్పు
అయితే ఇక్కడే పెద్ద సమస్య ఉంది.
బలూచిస్తాన్లో పనిచేస్తున్న చైనా సంస్థలను, చైనా పౌరులను లక్ష్యంగా చేసుకుని గతంలో పలుమార్లు దాడులు జరిగాయి.
ముఖ్యంగా బలూచిస్తాన్ లిబరేషన్ ఆర్మీ వంటి సంస్థలు… చైనా పెట్టుబడులు స్థానిక ప్రజలకు కాకుండా ఇస్లామాబాద్ ప్రభుత్వానికే ఉపయోగపడుతున్నాయని ఆరోపిస్తున్నాయి.
దీంతో CPEC ప్రాజెక్టులు, చైనా ఇంజినీర్లు, మౌలిక సదుపాయాలపై బాంబు దాడులు, అంబుష్లు జరిగాయి.
చైనా ప్రాజెక్టుల భద్రత కోసం పాకిస్థాన్ ప్రత్యేక భద్రతా దళాలను కూడా ఏర్పాటు చేసింది.
నిజంగా బలూచిస్తాన్ స్వతంత్ర దేశంగా మారితే?
ప్రస్తుతం అలాంటి పరిస్థితి కనిపించకపోయినా… వేర్పాటువాద ఉద్యమం మరింత బలపడితే చైనా పెట్టుబడులపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
కొత్త పరిపాలన ఏర్పడితే పాకిస్థాన్తో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాలను పునఃసమీక్షించే అవకాశం ఉంటుంది.
గనుల ఒప్పందాలు, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు, సహజ వనరుల వినియోగంపై కొత్త నిబంధనలు రావచ్చు.
అందుకే చైనా ఈ పరిణామాలను అత్యంత జాగ్రత్తగా గమనిస్తోంది.
మరోవైపు PoKలోనూ నిరసనలు
ఇదే సమయంలో మరోవైపు పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీర్లో కూడా పరిస్థితులు పాకిస్థాన్కు సవాల్గా మారుతున్నాయి.
పెరుగుతున్న ధరలు, విద్యుత్ కొరత, అధిక పన్నులు, ఆర్థిక ఇబ్బందులపై అక్కడ ప్రజలు నిరసనలు చేపడుతున్నారు.
అంటే ఒకవైపు బలూచిస్తాన్లో భద్రతా సమస్యలు… మరోవైపు PoKలో ప్రజా అసంతృప్తి…
ఈ రెండు పరిణామాలు కలిసి ఇస్లామాబాద్పై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి.
ముగింపు
మొత్తంగా చూస్తే… బలూచిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య ప్రకటనకు సంబంధించి ప్రస్తుతం స్వతంత్ర ధృవీకరణ లేకపోయినా… అక్కడి వేర్పాటువాద ఉద్యమం, చైనా భారీ పెట్టుబడులు, పాకిస్థాన్ ఎదుర్కొంటున్న భద్రతా సవాళ్లు ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రపంచ రాజకీయాల్లో అత్యంత కీలకంగా మార్చాయి.
రాబోయే రోజుల్లో బలూచిస్తాన్లో పరిస్థితులు ఎలా మారతాయో… చైనా-పాకిస్థాన్ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుందో ప్రపంచం మొత్తం ఆసక్తిగా గమనిస్తోంది.
Leave a Reply